ប្រវត្តិសាស្ត្រខែ្មរៈ ប្លង់រាជវាំងកោះកេរ្តិ៍ ពីមុនហៅថា “ឆោក-គគ៌្យរ” (ប្រែថា “ស្រះគគីរ”) សព្វថ្ងៃហៅក្លាយមកជា “កោះកេរ្តិ៍”

ខេត្តព្រះវិហារៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ រាជវាំង និងរាជធានីកោះកេរ្តិ៍ ស្ថិតនៅខេត្តព្រះវិហារ ដែលក្រុមស្រាវជ្រាវសិក្សារកឃើញឡើងវិញ ក្នុងអំឡុងគ.ស ៩២១ -៩៤១ ក្នុងរដ្ឋកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤។ ចាប់ពីរាជ្យព្រះបាតយសោយវរ្ម័ន បានភ្ជាប់គ្នា រវាងភូមិស្រុក ដែលធ្លាប់នៅផ្តុំៗ ឬដាច់ៗពីគ្នា ដើម្បីបង្កើតទៅជារាជធានីដ៏សំខាន់។ ហើយវាលទំនាបអង្រ ហៅឲ្យខ្លីថា តំបន់អង្គរ ក៏ស្ថិតនៅជារាជធានី នៃអាណាចក្រខ្មែរ ចំណេរប្រាំសតវត្ស លើកលែងតែរាជធានីបានប្តូរទៅជាកន្លែងដទៃអស់ រយៈពេល ២៣ឆ្នាំ។ នៅទស្សវត្ស...

ប្រវត្តិយាយម៉ៅពេជ្រនិល និងត្រូវបានគេហៅថា “ស្រីស្អាត” ឬ “សិលាចាំប្តី” នៅខេត្តកំពត

ខេត្តព្រះសីហនុៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ យាយម៉ៅ ឬលោកយាយម៉ៅ ជាវរីរៈនារី ក្នុងទេវកថា ពីបុរាណ និងកំពុងពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ ដែលពួក​គេមានជំនឿថា ជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែបព្រហ្មញ្ញសាសនា ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ និងធ្វើជាទីសក្ការៈ នៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសុទ្រ ក៏ដូចជា​នៅ​ចន្លោះផ្លូវពីក្រុងភ្នំពេញទៅកំពង់ផែ ព្រះសីហនុ និងក្រុងកែប។ ភ្នំបូកគោ ក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាក់យាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបាន​សម្ភោធ​ឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២។...

ផ្ទះកិងខ្មែរបុរាណ ស្ទើតែបាប់បង់ទាំងស្រុង ភាគីច្រើនគឺមានតែរូបភាព

ខេត្តបាត់ដំបងៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ រចនាបទផ្ទះបុរាណខ្មែរយើង រហូតមកល់បច្ចុប្បន្ននេះ បានបាត់បង់ស្ទើតែ​ទាំងអស់ទៅហើយ ព្រោះដោយសារនៅសម័យ កាលនីមួយៗ​បាន​វិវត្ត​ន៍​ទៅមុខជាលំដាប់ ដោយខ្មែរយើងនិយមម៉ូត ឬហៅបានថា រចនាបទ​បែប​ទំនើប​នាសម័យកាលថ្មី ដោយពុំបានគិតនិងថែរក្សា ដល់ផ្ទះខ្មែរបុរាណ​ទាំង​នោះ​ឡើយ។ តាមការសង្កេត និងប្រភេទឈ្មោះផ្សេងៗ នៃផ្ទះខ្មែរ​បុរាណ ​ភាគច្រើនគេ​តែង​តែកំណត់​ដោយដំបូល។ រីឯផ្ទះកិង គេសម្គាល់ថា​ មានដំបូលពីរថ្នាក់ ត្រួតលើគ្នា ​ហើយមានហប់ពីរ​នៅ​​ខាងមុខ ​និងក្រោយសសរកណ្តាល​មានពីរជួរ ដំបូលលើទ្រ​ដោយជើង​គក។ ដំបូលថ្នាក់ក្រោម អាចបង្កើតបានជារបៀង បើគេបាំងជញ្ជាំងមក នៅត្រឹម...

ជាងទងខ្មែរសម័យនគរភ្នំ បានបង្ហាញឲ្យឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរ និងភាពរុងរឿងថ្កុំថ្កើង ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម​លោហធាតុមាស

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ ជាងដែក ឬជាងទងខ្មែរនាសម័យនគរភ្នំ ដែលតពូជពង្សពីបុព្វបុរសខ្លួន នាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ ចេះ​ស្ល​លោហធាតុ ដើម្បីផលិតនូវវត្ថុប្រើប្រាស់ ឬតុបតែងយ៉ាងប្រណីត ។ ឧស្សាហកម្មលោហធាតុ បានធ្វើឲ្យទម្រង់សង្គមខ្មែរ នាដើមសតវត្សរ៍ទី១ នៃគ.ស បានផ្លាស់ប្តូរ ព្រោះគេ​សង្កេត​​​ឃើញថា មានការបែងចែកប្រជាពលរដ្ឋជាក្រុមៗ ដែលមានជំនាញខុសប្លែកៗពីគ្នា ដូចជាក្រុមជាង​ដែក ជាងទង និងជាងឈើ ជាដើម នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គេក៏បានឃើញបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មខ្វាត់ខ្វែង ទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា...

ស្លឹកឈើ ក៏ជាឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណម្យ៉ាង ដែលមនុស្សតែងតែយកមកផ្លុំកំសាន្ត និងមានសម្លេងពិរោះ(ស្លឹក​ក្រវ៉ាន ស្លឹកពូច ស្លឹកជ្រៃក្រឹម ស្លឹកកំពស់)

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ ស្លឹកឈើ ក៏ជាឧបករណ៍តន្ត្រីសម្រាប់ផ្លុំយ៉ាងពិរោះ ដែលមានសំនៀងប្រហាក់ប្រហែល​ទៅនឹង​មនុស្សហួសដែរ។ ស្លឹកឈើជាឧបករណ៍ភ្លេង ដែលគេមិនបានយកទៅប្រើចូលរួមជាមួយឧបករណ៍ភ្លេង ដទៃទៀតឡើយ។ វាគឺ​ជាស្លឹក​ឈើ ស្រស់សុទ្ធសាធដែលសរសៃរស់ គ្មានរោម អាចបត់បានមិនបាក់ ជាស្លឹកមានសាច់រលោក ដូចជា​ស្លឹក​ក្រវ៉ាន ស្លឹកពូច  ស្លឹកជ្រៃក្រឹម ស្លឹកកំពស់។ល។ នៅពេលផ្លុំម្តងៗ គេតែងតែយកស្លឹកស្អាតមួយមក​ពត់តាម​បណ្តាញ​ស្លឹក ហើយញាត់ទៅក្នុងមាត់ ដោយបិទបើកគួបផ្សំនឹងអណ្តាតខាងក្នុង រួមជាមួយនឹងកម្លាំងខ្យល់​បញ្ចេញ​​ពីក្នុងអាចធ្វើសំនៀងបត់បែន ទៅតាមចិត្តចង់បាន។ ស្លឹកឈើស្រពោន ឬស្ងួតក្រោម...

ប្រពៃណីស្លៀកប៉ឹង របស់ជនជាតិភាគតិច មិនចាញ់ជនជាតិឯទៀតៗឡើយ និងមានអាយុកាលប្រមាណ​ជាង ២៥០០ឆ្នាំ

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ តាមភស្តុតាងរូបភាព និងឯកសារជាច្រើននាពេលថ្មីៗនេះ បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា ប្រពៃណីស្លឹកប៉ឹងរបស់ជន​ជាតិខ្មែរ ត្រូវបានសំអាងលើគំនូរពណ៌នាកាលពិសម័យលោហធាតុ ដែលគេបានរកឃើញ នៅក្នុងខេត្ត​នគររាជសី នៃប្រទេសថៃ សព្វថ្ងៃនេះ រួមទាំងចម្លាក់ធ្វើអំពីសំរឹទ្ធ នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរយើងផងដែរ។ ភស្តុតាងខាងបុរាណវត្ថុវិទ្យាទាំងអស់នេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាសមិទ្ធផលសង្គមខ្មែរបុរាណ។ ការស្លៀកប៉ឹង របស់ជនជាតិខ្មែរយើង មានអាយុកាលប្រមាណជាង ២៥០០ឆ្នាំ មកហើយ។ ឯកសារ និងភស្តុតាង ចំពោះ​ការស្លៀកប៉ឹងនេះ គេក៏បានយកចម្លាក់សំរឹទ្ធតូចៗ...

កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩) និងការលាលែងពីតំណែងប្រមុខរដ្ឋ របស់ សម្ដេចសីហនុ

ដោយៈ សេង ស៊ីដារ៉ូ អត្ថបទដើមចំបង: កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និង ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីបានជ័យជំនះរបស់ខ្លួន បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា បានបញ្ជាឲ្យមានការជម្លៀសប្រជាជនពីទីក្រុង និងទីរួមខេត្តនានាទាំងអស់ ដោយបញ្ជូនប្រជាជន ក្នុងក្រុងទាំងអស់ទៅទីជនបទ ដើម្បីធ្វើការជាកសិករ តាមរយៈបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា កំពុងតែខិតខំព្យាយាម ដើម្បីកែទម្រង់សង្គមឡើងវិញ ទៅតាមគំរូដែល ប៉ុល-ពតបានផ្ដួចផ្ដើមឡើង។ រាប់ពាន់នាក់បានអត់អាហារ ឬស្លាប់ដោយជំងឺកំឡុងពេលជម្លៀស ដែលជាផលវិបាកនៃការជម្លៀស ដ៏អា ក្រក់ព្រៃផ្សៃ។ ពួកអ្នកទាំងនោះត្រូវបានបង្ខំឲ្យចាកចេញ ពីទីក្រុង ឱ្យទៅតាំងទីលំនៅ...

ប្រវត្តិ ពិតរបស់លោក ហាំង ង៉ោ ដែលបានទទួលពានរង្វាន់អូស្ការក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ នៅក្នុងរឿងវាលពិឃាត (The Killing Fіеldѕ)

ដោយៈ សេង ស៊ីដារ៉ូ វេជ្ជបណ្ឌិត ហាំង សំណាង ង៉ោ (ឡាតាំង៖ Dr. Hаіng Somnang Ngоr, ចិន ៖ 吳漢潤; ភិងអ៊ិង: Wú Hànrùn, ២២ មីនា ១៩៤០ – ២៥ កុម្ភៈ ១៩៩៦)...

ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិភ្លេងបុរាណខ្មែរ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះថោង ឬហ៊ុន ទៀន

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង​ ស៊ីដារ៉ូ ឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរ ដែលមានដូចជា ប៉ីអ (ខ្លះគេប្រើខ្លុយជំនួសវិញ) ទ្រខ្មែរ ចាប៉ីដងវែង និងស្គរដី … ​ហើយអ្នកវាយស្គរ និងអ្នកកូតទ្រ ត្រូវតែច្រៀងផង។ ការលេងភ្លេង តាមបែបប្រពៃណីបុរាណនេះ គេមិនយកអ្នក​ភ្លេងស្រី មកលេងភ្លេងនោះទេ ពោលគឺ អ្នកលេងសុទ្ធតែប្រុសៗ ពេញវ័យ ពុំត្រូវកំប្លែងសើចផ្តេផ្តាសទេ ព្រោះភ្លេងខ្មែរនេះ គេចាត់ទុកជាភ្លេងមង្គល គេត្រូវលេងតែក្នុងមង្គលតាមប្រពៃណីខ្មែរ...

ប្រវត្តិសាស្ត្រៈ ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលមានការទាក់ទងទៅនឹង លិង្គស្រីសិខរេស្វរៈ ក្នុងនគរខ្មែរ

ខេត្តព្រះវិហារៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ រំលឹកខួបប្រាសាទព្រះវិហារ១០ឆ្នាំ និងរំលឹកខួបប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក១ឆ្នាំ នៃការដាក់ បញ្ចូលប្រាសាទទាំងពីរ​នេះ ជាបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក ហើយការប្រារព្ធពិធីរំលឹកខួបនេះ នៅពហុកីឡាដ្ឋានជាតិក្នុងថ្ងៃ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨នេះ។ ប្រាសាទព្រះវិហារនេះ (Prasat Preah Vihear) ស្ថិតក្នុងភូមិស្វាយជ្រុំ ឃុំកន្ទួត ស្រុកជាំក្សាន្ត នៅលើខ្នងភ្នំ​ដង​រែក (៨០០ គុណនឹង ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ ដងភ្នំមាសលក្ខណៈចោតខ្លាំង ពីខាងប្រទេសកម្ពុជា...

ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង

0ក្រុម​អ្នក​គាំ​ទ្រដូច
365,047អតិថិជនជា​វ​ជា​ប្រចាំ
- Advertisement -

អត្ថបទចុងក្រោយ

ប្រពៃណីបុណ្យអកអំបុក-សំពះព្រះខែ ទាក់ទងនឹងទន្សាយពោធិសត្វ ក្នុងការបូជាជីវិត ដើម្បីពេញទាន

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ គេប្រារព្ធពិធីអកអំបុក និងសំពះព្រះខែ នៅយប់ថ្ងៃ ១៥កើត ពេញបូរមី នៃខែកក្តិក។ ប្រពៃណីនេះ ជាប់ទាក់ទង​នឹងព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយមានសេចក្តីដំណាលថា កាលព្រះពោធិសត្វយោនយកកំណើតជា សត្វទន្សាយ នៅ​ថ្ងៃពេញបូណ៌មី បានក្រឡេកឃើញព្រះចន្ទពេញវង់ ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា ចង់ដាក់ទានជីវិត  ហើយពេលនោះ ព្រះ​ឥន្ទ បាននិម្មិតជាព្រាហ្មណ៍ចាស់ម្នាក់ មកសុំសាច់ទន្សាយពោធិសត្វ។ ដើម្បីបំពេញទាន ទន្យាយពោធិសត្វ ក៏លោតចូលក្នុងភ្លើង  រំពេចនោះភ្លើងក៏រលត់អស់...

បុណ្យបណ្តែតប្រទីប ទាក់ទងទៅនឹងព្រះពុទ្ធសាសនា និងពងសត្វក្អែក​សញី​ឈ្មោល និងសត្វទាំង៥

ភ្នំពេញៈ ដោយោ៖​ សេង ស៊ីដារ៉ូ ប្រទេសកម្ពុជាតែងតែប្រារព្ធធ្វើបុណ្យបណ្តែតប្រទីប នៅថ្ងៃបវរណាចេញព្រះវស្សារបស់ព្រះសង្ឃ រួមជាមួយ​ពិធី​បុណ្យអុំទូកសំពះព្រះខែ និងអកអំបុក ដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងពិធីទ្វារទសមាស (ពិធីទាំង១២ ខែ)។ រឿងបុណ្យបណ្តែតប្រទីប គេពុំឃើញមាននិយាយនៅក្នុងគម្ពីរព្រះបិដក នៃពុទ្ធសាសនានោះទេ ប៉ុន្តែមានឃើញ​ក្នុង​រឿងព្រេងខ្មែរ ដែលនិទានទាក់ទងនឹងពុទ្ធសាសនា ថា នៅខាងដើមនៃភទ្ទកប្ប យើងនេះមានសត្វក្អែក​ស ញី​ឈ្មោល បានបញ្ចេញពងបាន៥ តែពងទាំងនោះបានធ្លាក់ទៅក្នុងទឹកដោយខ្យល់ព្យុះ។ ក្អែកញីឈ្មោល បាន យំ​​សោកបោកខ្លួនរហូតស្លាប់ដោយសោកស្តាយពងរបស់ខ្លួន ហើយក៏ទៅកើតជាព្រះឥន្ទ ក្នុងស្ថានសួគ៌ទេវលោក...

ស្វែងយល់ ពីប្រវត្តិនៃប្រពៃណីបុណ្យអុំទូក

ភ្នំពេញៈ ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ ពិធីបុណ្យអុំទូក គេតែងតែប្រារព្ធធ្វើអស់ថេរវេលា ៣ថ្ងៃ គឺថ្ងៃទី ១៤ កើត ១៥កើត និងថ្ងៃ១រោច ខែកក្តិក។ ពិធីបុណ្យអុំទូកនេះ មានកំណើតតាំងពីបុរមបុរាណដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ដែលមានចែងក្នុងឯកសារ​របស់​ប្រវត្តិវិទូរបរទេស ដ៏ដូចជាសិលាចារឹក នៃប្រាសាទសម័យអង្គរ។ ​កំណើតបុណ្យអុំទូកនេះ មានការបកស្រាយ​ប្លែកៗ គ្នាជាច្រើន ហើយពិធីធ្វើក៏មានប្លែកៗពីគ្នាខ្លះដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ថា ពិធីបុណ្យអុំទូកនេះ ទាក់ទងទៅនឹងការធ្វើចម្បាំងជើងទឹក របស់ព្រះ​បាទ​​ជ័យវរ្ម័នទី៧ នាសម័យអង្គរ។...